Dune: Çöl Gezegeni Yorumları

2021 yılında izlediğim en güzel filmdi. Yakın zamanda kitabını okuyup filmini tekrardan izledim. Oyuncu seçimlerini kim yaptıysa tebrik etmek istiyorum. Kitabı okurken kafamda canlandırdığım karakterleri filmde bir bir buldum. Müzikler bambaşka bir dünyada hissettirdi. Müzikler ve görsel sahneler beni Dune evrenine ışınladı. Oyunculuklar genel olarak şahaneydi. Özellikle Rebecca Ferguson ablam çok iyiydi. Paralel evrende gerçekten Lady Jessica olabilir kendisi. Bir diğer sevdiğim oyuncu ise Stellan Skarsgard. Filmde Baron'u çok fazla görmüyoruz ama her gördüğümüz sahnede tüylerimi ürpertmeye yetti. Başrollerin oyunculuklarını bir türlü sevemediğimi söylemeliyim. Timothee ve Zendeya dönemin popüler oyuncuları fakat bu filme ait değillermiş gibi. Kitabın önemli iki karakterini daha iyi seçebilirlermiş bence. Yönetmen kitabı filme konu olacak şekilde kırpmış ve bu göze hiç batmıyor. Fakat bazı sahneleri örneğin yemek sahnesini filmde görmek isterdim. Filmden daha çok keyif almak istiyorsanız kesinlikle kitabını okuduktan sonra izleyin.

Tv dizilerini izledikten sonra izlediğim için şunu söyleyebilirim bence teknolojinin kullanılışı ile görsellik açısından etkileyiciydi ama tv dizileri açıkçası daha samimi gelmişti. Tv dizileri bende sanırım Star Wars serisinin ilk çekilmiş üçlüsünün o şartlarda olağan üstü etkileyici gelmesi gibi bir etki yaşattı. Filme değinecek olursam eğer ki dizideki izlediğim hikayenin gidişatına sadık kalınacaksa bence güzel bir başlangıç filmi olmuş. Genel olarak ele alacak olursam ve bir kıyaslama yapacak olursam bence görsel olarak etkileyici bir dekor etkileyici efektler vardı ama belki hikayeden kaynaklı olabilir Star Wars kadar etkileyici tatmin edici olduğunu söyleyemem hatta Star Trek bile bir iki tık daha iyiydi diyebilirim.
Kitaplarındaki hikaye ne şekilde ilerliyor bilemiyorum ama bana hem tv dizilerinden hem filmden algıladığım kadarıyla ibrahimi dinlerin hepsinin bir araya getirilmesi ve buna bilim kurgusal unsurlar eklenmesi gibi geldi kısacsı oryantalist bir bilim kurgu filmi serisi olarak geldi diyebilirim. Bu kötü bir durum değil ama içinde bulunduğum coğrafyanın unsurlarını taşıyan bunların göz önünde olduğu bir film veya dizi serisi olduğu için olsa gerek hikayesi beni çok heyecanlandırmadı diyebilirim. Bence izlenemeyecek kadar kötü olmayan büyük beklentilerle izlememek gereken bir film tabi şunu da söylemem gerek dizi serisindeki hikayeye bu teknolojik imkanlarla devam edilecek ise bence sinematografisi etkileyici ilginç olayların olacağı bir seri olacağı kesin diyebilirim.

İzlemeyi erteliyordum çünkü filminin yapılacağı haberlerinden önce hiç duymadığım ama kült olduğunu öğrendiğim bu serinin kitaplarını okuyup önce kendi hayal gücümde, karakterleri ve evreni yaratmak istemiştim. Seride ilerledikçe kendime itiraf etmem gerekti ki ne karakterlerini, ne evrenini, ne de anlatım dilini sevmiştim. Hiçbirini, bilimkurgu türündeki kült bir eser için orijinal bulamamıştım. Karakterleri fazla soğuk ve uzaktı öyle ki bağ kuramadığım için yaşamalarını veya ölmelerini umursamıyordum. Kitabın ana lokasyonu/evreni olan Dune; iklimi / dili / din-siyaset ilişkisi dahil bildiğin Ortadoğu’ydu. Bahar (melanj) denilen şeyin karşılığı; bugünün petrolüydü ve ana karakteri Paul-Muad Dib; Ortadoğu halklarının kurtuluşları için tarihin her döneminde ve hala bugün bile bekledikleri mesihti. Eğer ki bunları direkt vermek yerine, Matrix’in yaptığı gibi temelinde bir fikirle/felsefeyle harmanlayabilseydi (bkz. mitoloji & ortadoğu dinler tarihi & yazılım & simülasyon teorisi) o zaman orijinal olabilirdi. Anlatım dili, betimlemelere boğulmuş ve son derece durağandı. Seri ilerledikçe anlatım dilinin, daha da durağanlaşma başarısını göstermesiyle birlikte, 3. kitabın ortalarına doğru okumayı bıraktım.

Villeneuve’cüğümün -ki filmlerini pek bir severim- Peter Jackson’ın Yüzüklerin Efendisi serisinde yaptığı gibi bana kitaplarında göremediğim bir derinliği gösterip bu evreni ve karakterleri sevdirebileceğini ummuştum. Bunu söyleyeceğimi düşünmezdim ama bir yönetmen, ancak bu kadar kitaba bağlı bir uyarlama çekebilirdi ve ben, bundan bu kadar mutsuz olabilirdim. Bu filme kadar, bunun olumsuz bir şey olabileceğini düşünmezdim bile. Kitaba dair her şeyi (anlatımın sıkıcılığı, akışın durağanlığı, karakterlerin bağ kurmaya engel soğukluğu/ruhsuzluğu) ama her şeyi aktarmayı başarmıştı. Kitap serisi gibi filmini de yarım bırakmamama engel olan filmdeki tek iyi şey; sinematografisiydi.