Woyzeck

Hem hayran kaldım hem sinirlendim. Filmin uzunca bir kısmında Woyzeck'in farklı katmanlardan zorbalandığını görüyoruz. Sınıfsal baskı, hiyerarşik baskı ve psikolojik baskı oldukça incelikli bazen absürt bir yerden sonuna kadar kendisini hissettiriyor. Güya tıbbi bir deneyin kobayı olarak her gün bezelye yiyen Woyzeck'in kazandığı tüm parayı çocuğunun annesine verdiğini ve giderek aklının oyunlarına kapılıp hem gerçeklikten hem de hayatı yaşamaktan koptuğunu uzun uzadıya derinlikli diyaloglarla izliyoruz. Bu kadar şahane bir anlatımın sonunda ise yüzümüze şlak diye bir namus cinayeti vuruluyor. Cinayetin failinin maruz kaldığı katmanlarca şiddetin trajedisine saatlerce şahit olduktan sonra şiddetin en büyüğü olan cinayete kurban giden kadın karakter için filmde ayrılan süre çok kısıtlı. Gördüğümüz kısımlarda ise kadın, kadın arkadaşıyla bile sadece erkeklerden bahseden, ilgiye aç ve hayal kırıklıkları olan çocuğunun babasını aldatan bir kadın. Kadın ölmeden önce sokaktaki çocuklara bir hikaye anlatıyor. Bu hikayede; yeryüzünde yapayalnız kalmış birinin sırayla aya güneşe ve yıldızlara yalnızlığına medet ummaya gittiğini ancak yakınlaşınca aslında ayın çürük bir tahta güneşin çürümüş çiçek ve yıldızlarınca parlak böcekler olduğunun hayal kırıklığı anlatılıyor. Belki aşırı bir yorumla bence ay Woyzeck, güneş doğmuş çocuğunu ve yıldızlar da aldattığı adamı temsil ediyor. Çünkü kadın yalnızlığının mutsuzluğunu bunların hiçbiriyle geçirememiş bir karakter. Zorbalana zorbalana en zayıf halka haline gelen Woyzeck kendisine uygulanan şiddeti kendisinden daha güçsüz olana -ve bu tabii ki bir kadın(!)- en ölçüsüz haliyle yönlendiriyor. Çünkü tabii ki kadın ölür, en zayıf halka dahi aldattıysa kadını öldürür çünkü kadının yaşaması en güçsüzü bile olsa erkeğin istediği gibi davranmasına bağlıdır(!). Ölümü güzelleyen bir metinle de film bitiyor. 21. yüzyılda dahi hala açık bir yara olan kadın cinayetleri hassasiyetiyle bir kadın olarak rahatsız olmamak bence mümkün değil. Failin trajedisine saatlerimizi ayırıp namus cinayetini bir eklenti olarak eklemek bana bunu normalleştirmeye zemin yaratmak gibi hissettirdiği için çok tedirgin hissettim. Yine de sanat rahatsız eder ve etmelidir mantığıyla biraz ne hissettiğimi dizginlemeye çalışıp detayları incelediğimde etkileyici çok şey bulunabilen bir film. Zaten yazın insanları tarafından yıllarca üzerine en çok yazılıp çizilen metinlerden biri olmasının sebebi de bu derinlik.

Askeri garnizonda birçok ayak işlerini yapan sürekli aşağılanan ve horlanan hatta bir

doktor tarafından üç ay bezelye yersek beynimiz bezelye boyutuna iner mi konulu deneylere

denek olarak kullanılan 40 yaşındaki asker Woyzeck tüm aşağılanmalara katlanır.Ama karısı

tarafından boynuzlanmaya asla! Film sinemadan daha çok bir kasabada sahnelenen tiyatro.Zaten tiyatro oyunundan uyarlanmış.Hayata ve insana dair bir çok afilli felsefi metni

barındırıyor doğal olarak.Ama en önemli derdi burjuva ve alt sınıf fakirlerin çatışması..

Filmde Woyzeck'in karısının çocuklara anlattığı ilginç ve karanlık masalıda buraya eklemek

istiyorum:

Bir zamanlar yoksul bir çocuk vardi çocugun annesi babasi yoktu ikiside ölmuüştü dunyada da artik hic kimse yoktu herkes ölmustü iste bu durumda yola koyuldu çocuk ve gece gunduz

demeden aramaya basladi. Yeryuzunde artik hic kimse olmadigi icin gokyuzune gitmek istedi

cocuk. Ay da oylesine dostca bakyordi ki aya ulasinca sonunda gordu ki ay bir odun

parcasindan baska bir sey degil o zaman cocuk gunese gitti gunese vardigında ne görsün

solmuş bir ayçekirdeği degil miymis gunes.. Yildizlara gittiginde onlarında küçük birer

altın parçası olduğunu gördü ve yeryuzune donmek istediginde bu kez de yeryuzunu başaşağı

dönmüş bir kazan olarak karsisinda duruyor gördü. tek basina kalan cocuk oraya oturdu

aglamaya basladi.Halen orada oturmaktadir ve yapayalnizdir.