400 Darbe

Çok seneler sonra 400 Darbe’yi yeniden izlediğimde, senelerdir hiç unutmadığım müziği gibi, bu filmin sinema sanatının ne kadar güzel olduğunu kanıtlayacak denli iyi bir örnek olduğunu da görmüş oldum; izlediğim zamanlar oldukça eskiydi, şu anda izlerken aldığım hazzı ve keyfi o zamanlar hissetmiş olamam.

400 Darbe, öncelikle çok iyi senaryosu, kadraja giren çok güzel görüntüleri, müziği, çok iyi oyunculuklarıyla takdir edilmeyi hak ediyor bir yandan; ve öte yandan 61 sene önce hikaye anlatmak ve hikaye anlatmayı zaman geçirmek, göz boyamak, vakit öldürmek, izleyiciye yalan söylemek için değil, izleyicinin gözünün hikayenin ötesine, sinema salonunun dışına çekecek şekilde kullanmış olması anlamında da takdir edilmeyi hak ediyor. İzleyicisine yalan söylemek yerine onun kucağına gerçekleri koyup onlara bakmasını, hikayeyi onlarla kurmasını isteyen bir film bu.

Truffaut gencecik yaşta çekmiş 400 Darbe’yi... Bir film, hele de bir ilk film ancak bu kadar güzel olabilir. Bir film sinema sanatını bu kadar sade bir şekilde ancak bu kadar yüceltebilir. Bir hikaye anlatıcısı ancak bu kadar güzel anlatabilir hikayesini...Muazzam güzellikte bir sinema başyapıtı 400 Darbe. Kesinlikle, mutlaka izlenmeli, hatta ara ara tekrar tekrar izlenmeli... Antoine’ın finaldeki o bakışı için bile buna değer....

François Truffaut ilk uzun metrajlı bu filminde mevcut düzene bir türlü uyum sağlayamayan bir çocuk üzerinden aile yapısı ve eğitim sistemini ekseninde toplumsal eleştiri getirir. Filmin orijinal ismi vahşi bir hayat yaşamak, argoda ise okulu kırmak anlamına gelen Fransızca bir deyimden gelir. Filmin baş karakteri Antoine Doniel’in de film boyunca tam olarak yapmaya çalıştığı şey budur aslında. Antoine, mutlu bir geleceği isteyen ve tek arzusu çocukluktan çıkmak olan bir çocuktur.

"İnsanın yiyeceğe ve derin bir uykuya olduğu kadar kaçışa da ihtiyacı vardır." der Auden. Ne zaman bir şeyden kaçsak başka bir şeye doğru koşarız. Çıkıp gitmek her şeyden önce, görmek istemediğimiz şeye bakmayı sürdürmemeyi gerektirir. Antoine Doniel’in filmde yaptığı şey de budur; çıkıp gitmek, inanılan ya da en azından sunulan ve önerilen şey sadece çıkıp gitmek ve döngüyü kırmaktır. Ancak filmin sonunda olduğu gibi her zaman ne istemediğini bilmek ne istediğini bilmek anlamına gelmeyebilir.

Filmin ünlü final sahnesinde sahilde -ki o çok görmek istediği denizi ilk kez gördüğü andır- Antoine’nin yüzü kameraya doğrudan bakarken dondurularak gösterilir. Antoine daha biraz önce ıslahevinden kaçmış ve sahilde deniz ile kara, geçmiş ile gelecek arasında yalnız olarak durmaktadır. Sonunda kaçmayı başarmış ve belirsiz bir özgürlüğe kavuşmuştur.