Gel ve Gör

Bu filmi izleyip hayran kalmamak imkânsız. İzlemek güç, üzerine düşünmek yıkıcı; içine girmekse neredeyse dayanılmaz. Come and See, her karesiyle seyirciyi içine çeken, her detayında farklı anlamlar saklayan bir başyapıt. Hiçbiri açıkça açıklanmıyor; anlam yoksa bile bir yerden yaratabiliyorsunuz.

Spoiler vermeden örnek vermek gerekirse, Glasha’yı ilk gördüğümüzde üzerindeki yeşil elbise, ıslanınca koyulaşıp neredeyse siyah oluyor.
Belki bu sadece rastlantı, belki öylesine çekilmiş bir detay; ama belki de yeşil umut, siyah ise kaybolan umudu temsil ediyordur. Filmin büyüsü de tam burada: her sahnede kendinize anlam çıkarabiliyorsunuz.

Birçok kaynakta kötü kişi ve suçlu olarak sadece Hitler gösterilir; ama Elem Klimov cesur bir şekilde, sadece Hitlerin değil, savaştan zevk alan herkesin suçlu olduğunu göstermiş.

Belki bazı sahnelerde oyunculuklar doğallıktan uzak ve biraz kasıntı gelebilir; ama bu, filmi kötü yapmıyor. Zaten çoğu sahnede oyunculuklar son derece doğal ve fazlasıyla gerçekçi; izleyiciye yaşanan dehşeti birebir hissettiriyor.

İzlerken düşünmeden edemediğim bir konu da şuydu: Savaşın ne olduğunu bilmeyen, her olayda “oraya gidelim savaşalım, buraya da yardım edelim” diyen ergen veya cahil tayfa… Ha, bu filmi izleseler de anlarlar mı emin değilim; ama filmi izleyen hemen herkeste bir farkındalık oluşmuştur.

Şiddeti, katliamı, ölen insanları, çocukları, tecavüze uğrayanları tam anlamıyla göstermese de, iliklerinize kadar hissettiren bir film bu. Tam da bu yüzden savaşı en iyi anlatan filmdir Come and See.

İnsanları yakarak öldüren, eziyet eden ve tüm bunları yaparken zevk alan askerler, köşeye sıkışınca fener görmüş tavşan gibi oluyor. Aynı şeyler kendilerine yapılınca ise kendi insanını bile sırtından vuracak hâle geliyorlar.

Filmin sonunda ise, tüm yıkımın ve acının ortasında hâlâ birilerinin kalbinin ve vicdanının olduğunu gösteriyor Elem Klimov.

Filmi izledikten sonra, ilk izlediğimde yaptığım gibi gidip kötü yorum aradım. Nedenini bilmiyorum ama bu filmi sevmemek, kötü demek imkânsız gibi geliyor. Yorumlara baktığımda öyle berbat diyen bir yorumla karşılaşmadım; sevmeyenlerin kendince haklı sebepleri vardı.
Çünkü film sadece savaş ve dram filmi olmaktan çok uzak; tamam, onlar da var ama gerilim, psikolojik korku, hatta belki gore gibi türlere de hizmet ediyor.

Böyle olunca, bazı izleyiciler için izlemesi zor olabiliyor; ama izlemeyi bir deneyin.

Son olarak: “Ben size kazmayın demedim mi?”

Savaş bir insanlık hastalığı belki kesin bir tedavi yöntemi yok ama sağduyusu olan tüm insanlar semptomlarını azaltmak için ellerinden gelen herşeyi yapıyor. onlardan biri de elem klimov, yönettiği bu son filmde öyle sekanslara imza atmış ki anlaşılır gibi değil. sinema tüm diğer sanatların oluşturduğu bir voltran adeta. bundandır tesir gücü tüm diğer sanat dallarının toplamından fazla. zaten bazı filmlerin yüreklerimizi boyutlar arası bir yolculuğa çıkarmasının başka bir izahı yok. 1943'ün beyaz rusyası, hitlerin ölüm saçan müridleri rusyayı fersah fersah işgal etmekte. gönüllü bir rus birliğine yeni katılan florya savaşı bir büyüme bahanesi olarak kullanmanın derdinde. fakat büyümek savaşların sebep olduğu bahanelerin en masumu kalır. gel ve gör öyle bir savaş filmi ki savaşan birliklerin yer aldığı hiçbir sekans görmüyorsunuz. zaten saksıyı biraz olsun çalıştırdığınızda sıcak çatışma denen durumun aslında savaşların küçük bir zaman dilimini işgal ettiğini, asıl yıkımın ise çatışmaların öncesinde ve sonrasında yaşandığını anlıyorsunuz. hollywood kökenli savaş filmleri birazda aksiyon sahnelerinden gelecek olan rantın hesabıyla, savaşları bir savaş oyunu gibi gösterirler ve farkında olmadan kötüledikleri şeyden seyircinin seyir zevki almasına neden olurlar. bu film ise savaşlarda atılan en tesirli bombanın yüreklerde patladığını haykırıyor. evet savaşların yarattığı en büyük yıkım insanın yegane sığınağı olan insanlığa olan inancını yitirmesidir. otomatik portakal filminde şiddete meyyal alex karakterine izletilen şiddet karşıtı filmi hatırlarsınız işte o filmin bu film olma ihtimali var diyeyim ve gerisini size bırakayım. iyi seyirler...